كه ظاهر آن دلالت دارد هيچ باطلى در اين كتاب شريف راه‌ندارد . بنابراين بايد صدق عنوان تحريف در مواردى را كه فرموده‌اند به اجماع مسلمين واقع شده است ، منع كنند ، اگر چه اين مطلب در تحريف معنوى مشكل به نظر مىرسد . بعد از بررسى معانى مختلف تحريف به انواع آن مىپردازيم . از كلمات اهل فن استفاده مىشود كه تحريف داراى شش نوع است : 1 - تحريف لفظى : مراد آن است كه نقصان يا زيادت يا تغيير و جابجايى در لفظ و كلمات به وجود آيد . 2 - تحريف معنوى : يعنى تفسير كلام به صور غير صحيح و به نحوى كه لفظ ظهور در آن ندارد . از اين قسمت به نام « تفسير به رأى » هم ياد مىشود كه در روايات شديداً مورد مذمّت‌قرار گرفته‌است . قال‌رسول اللَّه صلى الله عليه و آله : مَن فَسِّر القُرآنِ بَرأيِهِ فَلْيَتَّبوءَ مَقْعَدُهُ مِنَ النّارِ « 1 » 3 - تحريف موضعى : يعنى آيه يا سوره‌اى را بر خلاف ترتيب نزول آن ثبت نمايند . اين نوع از تحريف در آيات بسيار نادرست است . يعنى جميع آيات بر حسب ترتيب نزول و مرتب و ثبت شده‌اند اما نسبت به خود سوره مىتوان ادعا نمود جميع سور قرآن بر خلاف ترتيب نزول به دستور پيامبر صلى الله عليه و آله ثبت شده است . 4 - تحريف قرائى : منظور از آن خواندن و قرائت كلمه‌اى بر خلاف قرائت معهود در نزد جمهور مسلمين است . مانند اكثر اجتهادات قرّاء در قرائت‌هايشان . 5 - تحريف لهجه‌اى : اختلاف لهجه بين قبايل سبب مىشود كه آيات شريفه را به هنگام خواندن هر كدام بر طبق لهجه خود قرائت كنند .

--> ( 1 ) - عوإلى اللثالى ج 4 ، ص 104 .